Το μνημείο φέρει εντοιχισμένη επιγραφή που μαρτυρά ως έτος ίδρυσης το 1127 μ.Χ., αποτελώντας αδιάψευστο μάρτυρα της βυζαντινής παρουσίας στην περιοχή. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση και τα ιστορικά δεδομένα, ο ναός λειτουργούσε αρχικά ως μετόχι μοναστηριού και αποτέλεσε την κεντρική ενοριακή εκκλησία του χωριού για αιώνες, μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα.
Η σημασία του υπήρξε καθοριστική και για την πνευματική πορεία της τοπικής κοινωνίας, καθώς κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, στον νάρθηκά του λειτούργησε το πρώτο σχολείο των Δολιανών, προσφέροντας τα πρώτα γράμματα στα παιδιά της περιοχής.
Στο διάβα του χρόνου, το μνημείο δοκιμάστηκε σκληρά, με αποκορύφωμα την πυρπόλησή του το 1847, ωστόσο άντεξε στις φθορές και διατήρησε την αρχιτεκτονική του φυσιογνωμία.
Σήμερα, χτισμένος μέσα στον παραδοσιακό ελαιώνα του χωριού —στον χώρο όπου λειτουργεί το σημερινό κοιμητήριο— και έπειτα από τις αναγκαίες εργασίες στήριξης και αποκατάστασης που πραγματοποιήθηκαν από την Περιφέρεια Ηπείρου, ο Άγιος Δημήτριος παραμένει ζωντανός πυρήνας της πολιτιστικής κληρονομιάς του Πωγωνίου και σημείο αναφοράς για κάθε επισκέπτη.
Επικοινωνήστε μαζί μας